دیافراگم چیست؟

اگر می خواهید بهترین عکس های ممکن را بگیرید، درک درست از دیافراگم بسیار مهم است. به همراه سرعت شاتر و ISO، دیافراگم یکی از سه ستون اصلی عکاسی است و می توان گفت مهمترین آنها است.

عکس با دیافراگم f/1.8 که باعث عمق میدان بسیار کم شده
عکس با دیافراگم f/1.8 که باعث عمق میدان بسیار کم شده و سوژه کاملا از باقی عکس جدا شده است

دیافراگم با کنترل عمق میدان می تواند روی عمق و بُعد عکس تاثیرگذار باشد. از طرفی دیافراگم در باز ترین حالت، یک بک گراند محو و عمق میدان کم و فوکوسی فقط روی سوژه ایجاد می کند، از طرف دیگر و در بسته ترین حالت عکسی فوق العاده شارپ با لبه های واضح و تیز ایجاد می کند از نزدیکترین قسمت ها به دوربین تا افق بیکران. البته از تاثیر روی نوردهی عکس نیز نباید غافل شد.

دیافراگم در عکاسی چیست؟

دیافراگم یک دریچه در لنز است که از طریق آن نور وارد دوربین می شود. درست مثل چشم انسان که با تنگ کردن مردمک در محیط های روشن و باز کردن آن در محیط های تاریک نور ورودی به چشم را کنترل می کند و باعث می شود در اکثر محیط ها بخوبی ببینیم، در عکاسی این وظیفه بر عهده دیافراگم است. تصویر زیر دیافراگم را در یک لنز نشان می دهد:

تصویر دیافراگم در یک لنز
تصویر دیافراگم در یک لنز

تاثیر دیافراگم در نوردهی

دیافراگم چندین اثر متفاوت روی عکس های شما دارد. یکی از مهمترین موارد، روشنایی و یا مقدار در معرض نور قرار گرفتن تصاویر شما است. با تغییر اندازه آن، مقدار نوری که به سنسور دوربین شما می رسد و در نتیجه روشنایی تصویر شما تغییر می کند. یک دیافراگم باز نور زیادی را می گذراند، که در نتیجه عکس روشن تر می شود. و در مقابل با کوچک شدن آن، عکس تیره تر می شود. با نگاهی به تصویر زیر این تاثیر را می بینید:

تاثیر دیافراگم بر نوردهی عکس
تاثیر دیافراگم بر نوردهی عکس

در یک محیط تاریک، در داخل خانه و یا در شب، معمولا از دیافراگم باز استفاده می کنیم برای ورود حداکثر نور. درست همانطور که مردمک چشم در تاریکی باز می شود.

چگونه دیافراگم بر عمق میدان تاثیر می گذارد

اثر دیگر دیافراگم بر روی عمق میدان است. عمق میدان به اختلاف فاصله دورترین نقطه که فوکوس است از دوربین تا نزدیک ترین نقطه که در فوکوس است به دوربین گفته می شود. برخی از تصاویر عمق میدان کمی دارند، طوری که پس زمینه کاملا خارج از فوکوس است. تصاویر دیگر عمق میدان زیادی دارند، جایی که تمام پیش زمینه و پس زمینه در فوکوس و کاملا واضح هستند.

این عکس با دیافراگم باز، دارای عمق میدان بسیار کمی است
یک عکس با عمق میدان بسیار کم

در تصویر بالا، می توانید ببینید که دختر در فوکوس است و کاملا واضح به نظر می رسد، در حالی که پس زمینه به طور کامل خارج از فوکوس است. انتخاب دیافراگم نقش مهمی در اینجا ایفا کرد. به این حالت “عکس با عمق میدان بسیار کم” یا shallow focus effect گفته می شود. این کار با دیافراگم باز امکان پذیر است و باعث توجه بیننده به موضوع اصلی می شود نه پس زمینه عکس. اگر یک دیافراگم بسته تر انتخاب کرده بودیم، نمی توانستم سوژه را به خوبی از پس زمینه جدا کنم.

در واقع با باز کردن دیافراگم، هم پس زمینه و هم پیش زمینه عکس محو خواهد شد.

در عکس زیر از اشیایی که جلوی سوژه قرار داده شده برای ایجاد یک کادر محو استفاده شده است:

محو کردن پیش زمینه با باز کردن دیافراگم
عکس با یک لنز پرتره با دیافراگم f/1.4 گرفته شده است.

نکته: قسمت های نورانی خارج از فوکوس در عکس بالا “بوکه” نامیده می شود. اگرچه بوکه از ویژگی های لنز می باشد، اما با استفاده از یک دیافراگم باز و نزدیک کردن دوربین به سوژه، می توانید ثبت مشابهی را با اکثر لنز ها داشته باشید.

از سوی دیگر، دیافراگمی کوچک باعث کاهش حالت محوی پس زمینه می شود که معمولا برای برخی از انواع عکاسی مانند چشم انداز (landscape) و معماری (architecture) مناسب است. در عکس منظره زیر، از یک دیافراگم کوچک استفاده شده تا اطمینان حاصل شود که هم پیش زمینه و هم پس زمینه کاملا واضح ثبت شوند.

عکس با دیافراگم بسته f/11 ثبت شده تا نهایت وضوح در تمام فواصل حاصل شود.
عکس با دیافراگم بسته f/11 ثبت شده تا نهایت وضوح در تمام فواصل حاصل شود.

در زیر یک مقایسه بین دو عکس با دیافراگم باز و بسته را میبینیم که تفاوت عمق میدان را نشان می دهد:

 مقایسه عمق میدان دو عکس با استفاده از دیافراگم بزرگ (سمت چپ) و دیافراگم کوچک (راست)
مقایسه عمق میدان دو عکس با استفاده از دیافراگم بزرگ (سمت چپ) و دیافراگم کوچک (راست)

همانطور که می بینید، در عکس سمت چپ فقط سر مارمولک است که در فوکوس و تیز ظاهر می شود و پیش زمینه و پس زمینه، محو شده اند. در حالی که در عکس سمت راست همه چیز از نزدیکترین قسمت به دوربین تا انتها کاملا واضح و شارپ است. این تفاوت ایجاد شده در عمق میدان ناشی از تغییر دیافراگم است.

F-Stop و F-Number چیست؟

تا کنون، ما فقط دیافراگم را بطور کل با بزرگ و کوچک بررسی کردیم. اما یک مقدار عددی برای آن وجود دارد که با “f-number” یا “f-stop”، بیان می شود، مانند f / 8.

به احتمال زیاد، شما هم قبلا این اعداد را در دوربین خود مشاهده کرده اید.عدد دیافراگم روی LCD دوربین یا منظره یاب شما چیزی شبیه به این خواهد بود: f / 2، f / 3.5، f / 8 و غیره. بعضی از دوربین ها علامت / را حذف می کنند و F را می نویسند مثل این: f2، f3.5، f8 و غیره. به عنوان مثال، دوربین نیکون زیر روی دیافراگم f / 8 تنظیم شده:

تنظیم دیافراگم در دوربین نیکون که در اینجا بر روی F/8 قرار دارد
تنظیم دیافراگم در دوربین نیکون که در اینجا بر روی F/8 قرار دارد

عدد بزرگتر = دیافراگم کمتر!

یکی از مهمترین بخش هایی که عکاسان آماتور را بیش از هر چیز دیگری به اشتباه می اندازد این است که عدد بزرگتر برای دیافراگم به معنی بسته تر بودن آن است! و بالعکس

دلیل این مورد اشتباه تایپی اولین عکاسان نیست. به عنوان مثال، f / 2.8 بزرگتر از f / 4 و خیلی بزرگتر از f / 11 است. اکثرا با این مساله راحت نیستند ولی کافیست بدانید همانطور که در نوشتن مشخص است، این عدد در واقع در مخرج یک کسر است و بدیهی است با بزرگ شدن مخرج کسر، عدد نهایی کوچک می شود. به همین راحتی!

مقایسه سایز دیافراگم
همانطور که می بینید، دیافراگم f / 16 بسیار بسته تر از چیزی مانند f / 2.8 است.

بنابراین، اگر عکاسی به شما گفت دیافراگمی باز انتخاب کن، منظورش چیزی مانند f / 1.4، f / 2 یا f / 2.8 است. و اگر صحبت از دیافراگم بسته شد، منظور چیزی مانند f / 8، f / 11 یا f / 16 است.

چگونه دیافراگم درست انتخاب کنیم؟

حالا که با کلیات مباحث دیافراگم و همینطور عدد آن آشنا شدید، مهمترین سوال این است: چه دیافراگمی برای چه عکسی مناسب است؟

برگردیم به دو تاثیر مهم دیافراگم بر روی ثبت نهایی: نوردهی و عمق میدان.

اول تاثیر دیافراگم های مختلف بر نوردهی عکس را در تصویر زیر ببینیم:

تاثیر تغییر دیافراگم در نوردهی به عکس
تاثیر تغییر دیافراگم در نوردهی به عکس

یا اگر در محیط تاریک قرار دارید، می توانید از دیافراگمی باز مانند f / 2.8 برای ثبت عکس با روشنایی مناسب استفاده کنید (یک بار دیگر، مانند زمانی که چشم در تاریکی مردمک را گشاد می کند تا هر نوری را جذب کند):

استفاده از دیافراگم بازتر در تاریک برای ثبت تصویر روسن تر
استفاده از دیافراگم بازتر در تاریک برای ثبت تصویر روسن تر

همانطور که در مورد عمق میدان به یاد دارید، دیافراگمی بزرگ مانند f / 2.8 باعث می شود مقدار زیادی از پس زمینه تار شود(ایده آل برای پرتره)، در حالی که مقادیر مانند f / 8، f / 11 یا f / 16 کمک خواهد کرد شما جزئیات دقیق را در پیش زمینه و پس زمینه (ایده آل برای مناظر، معماری و عکاسی ماکرو) ثبت کنید.

اگر عکس شما بیش از حد روشن یا تاریک است، نگران نباشید. می توانید برای جبران این مورد، سرعت شاتر یا ایزو را تغییر دهید.

تاثیر دیافراگم بر عمق میدان
تاثیر دیافراگم بر عمق میدان

در جدول زیر اطلاعاتی که تا حالا بدست آوردیم جمع بندی شده است:

عدد دیافراگممقدار نسبینوردهیعمق میدان
f/1.4بسیار بازمقدار زیادی نور وارد دوربین می شودبسیار کم
f/2.0بازنصف f/1.4 نور وارد دوربین می شودکم
f/2.8باز نصف f/2 نور وارد دوربین می شودکم
f/4.0متوسط نصف f/2.8 نور وارد دوربین می شودکمتر از متوسط
f/5.6 متوسط نصف f/4.0 نور وارد دوربین می شودمتوسط
f/8.0 متوسط نصف f/5.6 نور وارد دوربین می شودبیشتر از متوسط
f/11.0بسته نصف f/8.0 نور وارد دوربین می شودزیاد
f/16.0 بسته نصف f/11 نور وارد دوربین می شودزیاد
f/22.0بسیار بسته نصف f/16 نور وارد دوربین می شودبسیار زیاد

تنظیم دیافراگم

اگر بخواهید بصورت دستی مقدار دیافراگم را تنظیم کنید(که معمولا به حرفه ای ها توصیه می شود)، دو گزینه روی دوربین برای اینکار وجود دارد:

  • حالت تقدم دیافراگم (aperture-priority mode)
  • حالت دستی (manual mode).

حالت تقدم دیافراگم با علامت “A” یا “Av” و حالت دستی معمولا با “M” روی دوربین مشخص شده است.

تنظیم دیافراگم روی دوربین نیکون
تنظیم دیافراگم روی دوربین نیکون

در حالت اولویت دیافراگم(A یا Av)، دیافراگمی دلخواه را انتخاب می کنید، و دوربین به طور خودکار سرعت شاتر را انتخاب می کند. در حالت دستی(M)، شما هم دیافراگم و هم سرعت شاتر را به صورت دستی انتخاب می کنید.

حداکثر و حداقل دیافراگم لنزها

هر لنز دارای محدودیت هایی است که حداقل و حداکثر دیافراگم نیز جزو آن هاست. معمولا، بازترین حالت دیافراگم اهمیت بیشتری دارد، زیرا به شما می گوید که حداکثر چقدر نور می تواند از لنز عبور کند (عملکرد لنز در محیط های تاریک).

یک لنز که دارای حداکثر دیافراگم f / 1.4 یا f / 1.8 است، به عنوان یک لنز سریع شناخته می شود، زیرا می تواند نور بیشتری نسبت به یک لنز با حداکثر دیافراگم f / 4.0 عبور دهد. معنی آن این است که لنز با دیافراگمی بازتر، توانایی عکس برداری با شاتر سریعتر را دارد. معمولا لنز ها با حداکثر دیافراگم بیشتر گرانتر هم هستند.

در اغلب لنزهای زوم، حداکثر دیافراگم با افزایش و یا کاهش زوم تغییر می کند. به عنوان مثال، در لنز نیکون ۱۸.۵۵mm f / 3.5-5.6 ، بزرگترین دیافراگم به تدریج از f / 3.5 در ابتدای فاصله کانونی تا f / 5.6 در انتهای فاصله کانونی افزایش پیدا می کند. لنز های زوم گران تر، حداکثر دیافراگم ثابت در محدوده زوم خود دارند، مانند Nikon 24-70mm f / 2.8. لنزهای ثابت یا پرایم (Prime) نیز دارای حداکثر دیافراگم بزرگتر نسبت به لنزهای زوم مشابه خود هستند که یکی از مزایای اصلی آنها است (در فاصله کانونی مشابه).

حداکثر دیافراگم یک لنز بسیار مهم است، بنابراین در نامگذاری لنز قرار گرفته است. گاهی اوقات به جای “/” با “:” نوشته می شود، (مانند Nikon 50mm 1:1.4G در تصویر زیر).

لنز ثابت 50 میلیمتری نیکون با دیافراگم 1.4 - Nikon 50mm 1:1.4G
Nikon 50mm 1:1.4G

نمونه هایی از استفاده دیافراگم

حالا که با توضیح دقیق دیافراگم و نحوه کار و تاثیر آن بر روی عکس ها آشنا شدیم، بیایید به چند نمونه از عکسبرداری با دیافراگم های مختلف نگاه کنیم:

  • f/0.95 – f/1.4 – این دیافراگم فقط در لنزهای بسیار سریع و حرفه ای پرایم وجود دارد، که به آنها امکان عبور حداکثری نور را می دهد، این خاصیت آنها را برای محیط های کم نور ایده عال می کند (جشن ها و مهمانی ها در شب، عکاسی از آسمان شب، پرتره در فضاهای تاریک)
    با چنین دیافراگمی، عکس ها عمق میدان بسیار کمی خواهند داشت و سوژه به زیبایی از پس زمینه جدا خواهد شد.
  • f / 1.8 – f / 2.0 – برخی از پرطرفدار ترین لنز ها در این دسته قرار دارند. این لنز ها از گروه قبل نور کمتری را عبور می دهند، با این حال دیافراگمی بین f / 1.8 و f / 2 عمق میدان مناسبی برای عکاسی از افراد در فاصله های نزدیک فراهم می کند به همراه بوکه های زیبا.
  • f / 2.8 – f / 4 – اکثر لنزهای زوم حرفه ای با محدودیت f / 2.8 تا f / 4 ارائه می شوند. در حالی که آنها به اندازه لنز های f / 1.4 از ویژگی جمع آوری نور برخوردار نیستند، اغلب مزایای دیگری مثل تثبیت کننده تصویر دارند که ارزش آنها را چند برابر می کند، حتی در شرایط کم نور محدوده f / 2.8 – f / 4 اغلب عمق میدان مناسب برای اکثر سوژه ها را فراهم می کند و شفافیتی عالی خلق می کند. این دسته لنزها برای سفر، ورزش، حیات وحش و دیگر انواع عکاسی عالی است.
  • f / 5.6 – f / 8 – این محدوده لنزها ایده آل برای عکاسی از منظره و معماری است. همچنین دیافراگم خوبی برای عکاسی از گروه های بزرگ مردم است. f / 5.6، برای بیشتر لنزها بهترین وضوح عکس را فراهم می کند و اگر نیاز به عمق میدان بیشتری باشد، f / 8 استفاده می شود.
  • f / 11 – f / 16 – به طور معمول برای عکاسی از منظره، معماری و عکاسی ماکرو استفاده می شود، که در آن بیشترین مقدار عمق میدان مورد نیاز است. مراقب باشید با کمتر شدن دیافراگم از f / 8، وضوح عکس به دلیل انکسار نور در لنز (lens diffraction) کاهش پیدا می کند.
  • f / 22 و کوچکتر – فقط اگر مجبور هستید در این رنج عکاسی کنید. در این محدوده، وضوح عکس به شدت کاهش پیدا می کند، بنابراین در صورت امکان از این محدوده استفاده نکنید. اگر شما نیاز به عمق میدان بیشتری دارید، بهتر است که از سوژه خود دور شوید و یا از تکنیک ترکیب چند عکس با فوکوس های مختلف (Focus Stack) استفاده کنید.

در تصویر زیر میبینید که هر دیافراگمی برای چه نوع عکاسی مناسب تر است (برای دیدن نسخه بزرگتر کلیک کنید):

عکاسی با دیافراگم های مختلف
عکاسی با دیافراگم های مختلف

جمع بندی

دیافراگم (Aperture) قطعا یکی از مهمترین موارد در عکاسی است و مهمترین موردی است که باید برای هر عکسی انتخاب و تنظیم شود. به دلیل اینکه عمق میدان و مقدار نوردهی عکس تاثیر بسیار زیادی روی خروجی کار دارند و انتخاب دیافراگم متفاوت هر دوی آنها را تحت تاثیر قرار می دهد.

دیافراگم تاثیرات دیگری نیز دارد که به دلیل گستردگی در این مطلب آورده نشد و در مطالب آتی در مورد آن خواهیم گفت.

گردآوری: Arash.in

منبع: photographylife

Click to rate this post!
[Total: 0 Average: 0]

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *