عمق میدان (Depth of Field) چیست؟

عمق میدان (Depth of Field) چیست؟

عمق میدان یکی از مهم ترین موضوعات عکاسی است. درک کامل عمق میدان و دانستن فاکتورهای تاثیرگذار بر روی آن جزء بایدهای دانش هر عکاس است. بسیاری از عکاسان می دانند که عمق میدان متاثر از دیافراگم است. اما آیا می دانید عمق میدان تحت تاثیر فاکتورهای دیگری هم هست؟ در این پست، به بیان ساده توضیح می دهیم که عمق میدان چیست و چگونه می توانید آن را کنترل کنید.

تعریف عمق میدان

عمق میدان فاصله بین دورترین و نزدیک ترین اجسام درون یک عکس است که دقیقا در فوکوس قرار دارند.

دوربین فقط بر روی یک نقطه فوکوس می کند، اما نقاط دورتر و نزدیک تر بصورت تدریجی از فوکوس خارج هستند. به طوری که در هر عکسی می توان مقداری برای این فاصله در نظر گرفت.

از نظر علمی عمق میدان وابسته به چیزی است که به آن دایره اغتشاش (Circle of Confusion) می گویند.

در دو عکس زیر می توانید ببینید که منظور از عمق میدان کم و زیاد چیست. در یک عکس با عمق میدان کم تنها قسمت کوچکی از عکس در فوکوس قرار دارد و متعاقبا با عمق میدان زیاد قسمت های بیشتری از تصویر در فوکوس قرار دارند.

عمق میدان کم
عمق میدان کم
عمق میدان زیاد
عمق میدان زیاد

تاثیر دیافراگم بر عمق میدان

دیافراگم، به اندازه دریچه ای گفته می شود که در لنز باعث کنترل مقدار نور ورودی می شود. برای اطلاعات بیشتر مقاله دیافراگم چیست را بخوانید. عموما دیافراگم اولین چیزی است که عکس ها برای تنظیم عمق میدان تغییر می دهند.

تاثیر دیافراگم بر عمق میدان
تاثیر دیافراگم بر عمق میدان

دیافراگم های بزرگ که با اعداد f کوچکتر نمایش داده می شوند عمق میدان کمی دارند. اما دیافراگم های بسته تر یا کوچکتر که با اعداد f بزرگتر  نشان داده می شوند عمق میدان زیادی دارند.

نمونه عکس با عمق میدان زیاد در دیافراگم f/16:

عمق میدان زیاد در دیافراگم f/16
Nikon D5200 @20mm, ISO 800, 30″, f/16

نمونه عکس با عمق میدان کم در دیافراگم f/1.8:

عمق میدان زیاد در دیافراگم f/1.8
Nikon D5200 @35mm, ISO 200, 1/320, f/1.8

فاصله دوربین و سوژه

فاکتور تاثیرگذار دیگر بر روی عمق میدان، فاصله دوربین از سوژه است. هرچقدر فاصله نزدیک تر باشد، عمق میدان هم کمتر می شود. قطعا شما هم هنگامی که سعی داشتید از یک گل یا یک حشره عکس بگیرید، متوجه این موضوع شده اید که عمق میدان در این حالت بسیار کم است و پس زمینه به صورت محو دیده می شود. با این مثال به راحتی می توانید این اصل را به یاد داشته باشید.

عمق میدان کم در فاصله نزدیک به دوبین
Nikon D5200 @35mm, ISO 100, 1/500, f/4.5

برای محاسبه دقیق عمق میدان انواع دوربین ها و لنزها گزینه هایی از جمله محاسبات ریاضی وجود دارد، اما محاسبه دقیق آن برای معدود مواقعی در عکاسی مورد استفاده قرار می گیرد. و معمولا دانستن نسبی حدود آن کافی است.

تاثیر فاصله کانونی (Focal Length) لنز روی عمق میدان

لنزهای واید (با فاصله کنونی کم) عمق میدان بیشتری از لنزهای تله فوتو (با فاصله کانونی زیاد) دارند.

برای اینکه دقیقا عمق میدان لنزهای واید و تله فوتو را بسنجیم باید هنگام عکس گرفتن کادر یکسانی داشته باشند. در این صورت به دلیل باریک بودن زاویه دید لنزهای تله فوتو ناحیه کمتری از پس زمینه را پوشش می دهند و درنتیجه بوکه های بزرگتری ایجاد می کند و به اشتباه ما این پدیده را به عمق میدان نسبت می دهیم!

در کل می توانیم بگوییم که لنز های تله فوتو عمق میدان کمتری نسبت به لنزهای واید دارند (البته از نظر بصری اینطور به نظر می رسد).

تاثیر سایز سنسور دوربین بر عمق میدان

به بیان ساده سنسورهای کوچکتر عمق میدان بیشتری دارند. اما نباید این نکته را فراموش کنیم که مقایسه عمق میدان سنسورها تنها زمانی قابل استناد است که از لنزهایی استفاده شود که فاصله کانونی های مشابهی داشته باشند! یعنی چه؟! یعنی دوربین فول فریم نیکون D750 با لنز ۴۰mm باید با دوربین APS-C (کراپ) نیکون D7100 با لنز ۸۰mm مقایسه شوند. در این صورت می توانید به درستی مشاهده کنید که بطور مثال دوربین های فول فریم عمق میدان کمتری از دوربین های کراپ دارند.

جمع بندی

شناختن عمق میدان نیازمند دانستن مقدار دقیق آن تا سانتی متر و میلی متر نیست! کافیست بدانید که چگونه باید عمق میدان را کم و زیاد کرد تا بوکه و تاری پس زمینه کنترل شود. استفاده صحیح و مناسب از عمق میدان یکی از ابزارهای بی نظیر برای عکاسان است تا بهترین تصاویر ممکن را خلق کنند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *